In een kleine groep, die het afgelopen jaar Groene theologie heeft gelezen, is het idee ontstaan om blijvend aandacht aan duurzaamheid te schenken. De komende maanden gebeurt dat door het boek van Willem Schinkel ‘Pandemocratie’ te lezen. Het bestaat uit 5 essays waarin een analyse staat van de huidige manier van omgaan met elkaar, met dieren en met moeder aarde.
Willem Schinkel streeft naar Pandemocratie: politieke en economische democratisering, waarin bovendien de dieren, de bossen en de oceaan vertegenwoordigd zijn. Hij is socioloog en filosoof. De corona-pandemie was de aanleiding tot schrijven: ‘Het concept pandemie wijst op een verwevenheid die vaak onmiddellijk weer vergeten wordt in de bestrijding en preventie van pandemieën. Een pandemie wijst op de beperkte werking van nationale grenzen, en op de mogelijke opschorting ervan.’ … ‘pandemocratisch leven is een leven in verwevenheid, een leven dat die woekerende verwevendheid niet beknot via het geweld van ordeningen. Het “pan” in “pandemocratie” slaat op alle mensen, maar ook op alle anderen met wie we in relatie staan, van bossen tot virussen.’ Hij zoekt de oplossing in een ecosocialisme, dat hij ‘links van links’ positioneert. 
Voor wie het leuk of interessant lijkt om mee te lezen, te denken en te praten, kan zich aanmelden bij elsje.pot@pgarnhem.nl. De eerste keer wordt het eerste essay besproken, dus zelf het boek aanschaffen en het essay van te voren lezen. De bijeenkomsten zijn op woensdagavond in het Rozet in 3.09 bij D3rde Verdieping. Voor meer info over het boek: pandemocratie-willem-schinkel-recensie.
 
De data zijn:
26 jan. 2022 19:30 t/m 21:30 
23 feb. 2022 19:30 t/m 21:30
23 mrt. 2022 19:30 t/m 21:30
20 april 2022 19:30 t/m 21.30
18 mei 2022 19:30 t/m 21:30

Er ligt een nieuw jaar voor ons, wat zal het brengen aan zorgen en verdriet? Zal er ook ruimte komen voor ontspanning en onbezorgdheid? Durven we nog ergens op te hopen?

Door goede machten stil en trouw omgeven,

beschermd, getroost, beveiligd wonderbaar,

zo wil ik deze dagen met u leven

en met u binnengaan in’t nieuwe jaar.

Door goede machten wonderbaar geborgen

wachten wij rustig, wat ons lot ook zij.

God is met ons in de avond en de morgen,

en elke nieuwe dag is Hij nabij.*

Voelen wij ons door goede machten stil en trouw omgeven? Voelen we ons getroost, beschermd en veilig? Zo wordt het verwoord door Dietrich Bonhoeffer, hij schreef deze woorden in de keldergevangenis van het hoofdkwartier van de Gestapo in Berlijn in een brief eind december 1944 aan zijn moeder. Hij kreeg daar nauwelijks de kans om iets van zich te laten horen, hij werd verdacht van medeplichtigheid aan de aanslag op Hitler en op 9 april werd hij vermoord. Ik vind het adembenemend en hartverscheurend dat je onder dergelijke omstandigheden zo kunt schrijven. Dat je als het ware jezelf loskoppelt van de rauwe werkelijkheid waarin je verkeert en je overgeeft aan het goede, de Goede.

Bonhoeffer verzette zich al in een vroeg stadium tegen abstracte beoefening van de theologie, waarmee hij bedoelde dat hij alleen voluit christen kon zijn als hij zich ook rekenschap zou geven van de tijd waarin hij, een Duitser, leefde met alle consequenties die daarbij hoorden. Na de Kristallnacht stond voor hem vast dat de tyrannie alleen nog met revolutionair geweld gekeerd zou kunnen worden. In 1940 kreeg hij een spreekverbod in 1943 werd hij gevangengenomen. In het boek ‘Verzet en overgave’ zijn de brieven van Bonhoeffer verzameld, die hij vanuit gevangenschap schreef. De titel vat heel compact samen waar het in zijn leven en werken om ging: het verzet tegen het onrecht dat in 1933 manifest werd in Duitsland doordat Hitler aan de macht kwam en de overgave aan God, bij Bonhoeffer was dat niet een zich terugtrekken uit de wereld, het was niet een ‘stil maar, wacht maar…’, maar het was juist deelgenoot zijn in die wereld.

Wij leven in een andere tijd en andere omstandigheden, het klimaat en de pandemie geven nu reden tot zorg en tasten ons gevoel van veilig te zijn aan. Soms hoor je gelovigen zeggen: we moeten meer vertrouwen hebben. Met Bonhoeffer in gedachten denk ik: jawel, maar dan wel een vertrouwen dat niet alleen maar bestaat uit werkeloos afwachten wat er komen gaat. Die combinatie van actie (verzet) en vertrouwen (overgave) lijkt mij heel zinvol, het één doen en het andere niet nalaten. Niet alle actie leidt meteen tot resultaat, dan is een houding van vertrouwen of overgave onmisbaar om de moed erin te houden.

 

Ik wens u allen een goed en veilig 2022 toe.

Elsje Pot

 

*Het eerste en laatste couplet van een gedicht ‘Goede machten’ van Dietrich Bonhoeffer uit het boek Verzet en overgave. In iets andere bewoordingen is het te vinden in het Liedboek, Lied 511.

**Deze overdenking werd geschreven voor het maandblad van de Parkstraatgemeente.

Op de foto staat de aartsengel Michaël, bekend als beschermer tegen het kwaad, dat op de foto geboeid onder zijn voeten ligt. Een beschermengel tegen het kwaad, die zou op dit moment wel heel welkom zijn!

Het is een beeld dat ik zag aan de muur van de nieuwe kathedraal in Coventry. Aan de rechterzijde van de foto zie ik zwarte verticale streepjes. Toen ik in de kathedraal stond, zag ik dat het de prachtig gekleurde ramen van de doopkapel zijn. Links onder in beeld zie ik een leuning en een paar traptreden, die leiden naar de ingang van de kathedraal.

 

De engel aan de muur en het kwaad dat hij overwonnen lijkt te hebben, roepen bij mij wel wat vragen op. Ik zie in de ene hand van de engel een speer die naar boven wijst, is dat een verwijzing naar God? Op andere afbeeldingen heb ik de speer of het zwaard juist naar beneden gericht gezien, gericht op het kwaad. De andere arm van de engel is op deze foto (het maakt echt uit vanuit welke hoek je naar dit beeld kijkt) horizontaal uitgestrekt met een gebalde vuist. De engel kijkt naar beneden, het kwaad kijkt omhoog en ondanks de ketenen die hem boeien geeft het beeld mij niet de indruk dat het kwaad overwonnen is.

 

De engel straalt ook niet echt triomfalisme uit, ik zie meer een kracht, een spanning om alles wat kwaad is eronder proberen te houden. En dat dit geen uitgemaakte zaak is.

 

Het beeld associeert voor mij met de pandemie waarmee we nu te maken hebben, het virus als het kwaad dat overwonnen moet worden. En eigenlijk vind ik die speer, die naar boven wijst wel mooi, alsof ik opgeroepen word om mijn blik omhoog te richten, om mij niet neer te laten halen door het kwaad, maar om me op te laten tillen door het goede. Bij alle vragen, onzekerheden, al het kwaad dat er is, geeft het voor mij ook aan: God is nabij.

 

Elsje Pot, stadspredikant