Berichten

uit ‘Laudato si’ van paus Franciscus

 

God van liefde, toon ons

onze plaats in deze wereld

als instrument van Uw genegenheid

voor alle wezens van deze aarde,

omdat geen enkel door U vergeten wordt.

 

Verlicht de machthebbers en geldbezitters

opdat zij zich hoeden voor de zonde van onverschilligheid,

het algemeen welzijn liefhebben, de zwakken begunstigen,

en zorg dragen voor deze wereld waarop wij wonen.

 

De armen en de aarde smeken:

Heer, grijp ons door Uw macht en Uw licht

om elk leven te beschermen,

om een betere toekomst voor te bereiden,

opdat uw Rijk van gerechtigheid, vrede, liefde en schoonheid zou komen.

 

Geloofd zijt Gij!

 

Arjen Hiemstra

Als ik aan de schepping denk, dan denk ik aan psalm 8: ‘Heer onze Heer, hoe machtig is uw naam op heel de aarde’. Als beginnend predikant schreef ik er ooit een preek over, en zoals dat gaat als je als beginnend predikant tevreden bent over een preek die je geschreven hebt: die preek vergeet je nooit weer.

Na die centrale woorden van de psalm wordt beschreven hoe machtig Gods naam is: Je ziet hem terug in de hemel, de maan en de sterren en even later in de schapen, de geiten, al het vee en de dieren van het veld, de vogels van de hemel en de vissen van de zee. En dan volgt een soort centrale conclusie: ‘Wat is de mens, dat u aan hem denkt, het mensenkind dat u naar hem omziet?’ en de dan volgen de woorden waar ik aan blijf haken: “U hebt hem bijna een God gemaakt”.

We zijn bijna God geworden. En toch zijn we het niet. Want als het om die schepping gaat, dan maken we er toch vaak weer een puinhoop van. Dan zoeken we technische oplossingen voor milieuproblemen om zo toch op de oude voet verder te kunnen gaan met consumeren. We minderen niet.

Gelukkig staat er in de psalm ook een hoopvol perspectief: God denkt aan ons, hij ziet naar ons om. En dus zal Zijn zorg voor de schepping altijd krachtiger zijn dan ons verbruik ervan.

 

Kees van Keulen

Het zal inmiddels duidelijk zijn: wij helpen deze aarde, de natuur en de leefbaarheid naar z’n grootje, en dan vooral wij in het Westen. We zijn niet bereid grootschalig in te leveren en onze levensgewoonten rigoureus aan te passen om te redden wat te redden is. De regering treft alleen maar maatregelen in de marge. En vooral niemand – ook de grootverdiener niet – mag er schade van ondervinden.

Als er ergens zorgen om zijn (financieringstekort, werkeloosheid, teruglopende handel, en noem maar op), is de voorspelbare reflex van (vrijwel?) elke politieke partij en deskundige, dat de economie moet groeien om deze problemen op te lossen. Vanuit hun visie hebben ze daarin gelijk, maar ik geloof niet in deze remedie. Kwam de Club van Rome in 1972 al niet met een rapport, dat er grenzen zijn aan de groei? En wat is er sindsdien mee gedaan? Een positief neveneffect van corona is dat de vervuiling even terugloopt, maar zodra de pandemie weer voorbij is ….. We zullen stappen terug moeten doen!

O, voor het geval u denkt dat God haar/zijn schepping niet verloren zal laten gaan en dat Zij/Hij zal ingrijpen om te voorkomen dat wij haar de vernieling in helpen, ik geloof daar niets van. Zo Zij/Hij dat zou willen en kunnen, weet ik nog wel een paar klusjes voor Haar/Hem. Nee, wij zullen aan de slag moeten!

 

Monique Maan

In de afgelopen jaren zijn mijn echtgenoot en ik op allerlei manieren bezig geweest ons huis en tuin milieuvriendelijker te maken. Van zonnepanelen op het dak tot een sedumplantjes op het schuurtje. In de tuin is een deel van de tegels vervangen door gras en aan de schutting hangen insectenhotels, waar op de mooie dagen eind maart talloze bijen weer hun intrek namen.

Het is allemaal goed en nuttig natuurlijk, maar vooral ook erg leuk om mee bezig te zijn. Het stimuleert en daagt uit om na te denken wat er allemaal mogelijk is om ‘zorg voor de schepping’ concreet te maken in je eigen woon-situatie. En vaak blijken relatief kleine ingrepen dan al resultaat te hebben.

In Genesis 1 krijgt de mens de heerschappij over de schepping toevertrouwd. In ‘heerschappij’ zit het woord ‘heersen’, en dat is ons mensen eeuwenlang goed afgegaan. De schepping werd vooral gezien als iets dat we konden gebruiken en meer nog: naar onze hand konden zetten. Het inzicht dat heersen ook gepaard moet gaan met hoeden, omdat het anders mis gaat het die schepping, dringt gelukkig tot steeds meer tot ons door. De aarde is tenslotte niet zomaar een ding dat je naar believen kunt gebruiken. Het is, om het te zeggen met woorden van paus Franciscus, ons gemeenschappelijk huis. We delen het met mensen wereldwijd én we delen het met wie na ons komen. Zorgen voor je huis, in het groot en in het klein. We kunnen het allemaal.

De serie over de ‘werken van barmhartigheid’ besluiten we met het thema ‘zorg van de schepping’. Sinds enige tijd noemt men dit wel het achtste werk van barmhartigheid.

Dat heeft zeker iets te maken met de huidige paus Franciscus. In 2015 schreef hij zijn encycliek ‘Laudato si’ over de zorg voor ons gemeen­schap­pelijk huis: de aarde. De titel (‘Geprezen zijt Gij’) verwijst naar het beroemde ‘Zonnelied’ van Franciscus van Assisi.

 In het zonnelied bezingt Franciscus zon, maan en sterren, vuur, water en wind als onze broeders en zusters, die samen met ons de Heer prijzen. Alleen de aarde noemt hij ‘onze moeder’… Een Nederlandse versie van het zonnelied vindt u in het nieuwe Liedboek, nummer 742. In het ‘oude’ Liedboek van 1973 vindt u een andere versie als Gezang 400.

In Genesis 2 krijgt de mens de opdracht om de tuin waarin hij/zij is geplaatst ‘te bewerken en te bewaren’. Eeuwenlang was dat bewerken onze grootste uitdaging. In de afgelopen jaren zijn we langzaam gaan beseffen dat het nu om het ‘bewaren’ zal gaan.

Pierre Eijgenraam en Arjen Hiemstra, redactie

 

Maandag 12 april, door Elsje Pot

Bij ‘de zorg voor de schepping’ ben ik mij pijnlijk bewust dat er een grote kloof gaapt tussen theorie en praktijk. In mijn studententijd dacht ik autoloos door het leven te kunnen gaan. Ik had als beginnend predikant in Giethoorn nog geen rijbewijs. Toen we er woonden, kochten we een auto. Mijn echtgenoot kon met het openbaar vervoer niet op tijd op zijn werk in Amsterdam zijn.

Op mijn fiets, met de bus, chaufferende gemeenteleden en af en toe liftend langs de weg deed ik het pastorale werk bij gemeenteleden thuis en in de ziekenhuizen in Meppel en Zwolle, dat was tamelijk tijdrovend. Ik nam rijlessen en met mijn rijbewijs kwam er een tweede auto.

In de loop der jaren kwamen er steeds meer dilemma’s bij in die zorg om de schepping: wel of niet biologische producten, krijgen de producenten een eerlijke prijs voor hun product, wel of geen vlees, wel of niet vliegen, hoe koop ik in zodat ik met zo min mogelijk verpakkingsmateriaal zit? Me schuldig voelen als ik een tas vergeet mee te nemen. En sinds kort vraag ik me bij alles af: heb ik dit wel echt nodig?

Onlangs las ik wat het aan energie (en dus ook aan CO2uitstoot) kost als we internetten en e-mails verzenden. Het leven wordt er niet makkelijker en zorgelozer van. Terwijl zorg voor de schepping bij mij een lekker temperatuurtje en een zonnetje oproept, het ademt voor mij de sfeer van “en God zag dat het goed was”.