Berichten

Spiritualiteit van een kerkgebouw: door Jan Wabeke

Wanneer je op vakantie een kerkgebouw binnengaat is dat doorgaans een bijzondere ervaring. Je ervaart een andere temperatuur, een ander licht, andere kleuren, geuren en klanken. Even lijkt de drukte van de stad ver weg en waan je je in een andere wereld, een andere tijd soms ook. Herinneringen komen op en je voelt je één met verleden en toekomst. Met je eigen geschiedenis, maar ook die van de mensen, die dit gebouw kerk hebben gemaakt en gekoesterd, en met de mensen, die hier hun bijzondere momenten hebben beleefd. Het hoeft niet persé een heel oud gebouw te zijn, want ook een modern gebouw als de Gedächtniskirche in Berlijn kan sterke gevoelens oproepen. Je hoeft beslist niet gelovig te zijn om een bezoek aan een kerkgebouw te beleven als een spirituele ervaring. Je hoeft er ook niet te veel van te weten.

Nu veel kerkgebouwen leeg komen te staan of te groot worden voor de eredienst speelt de vraag hoe we het gebouw kunnen aanpassen aan een nieuwe functie. Hierbij wordt met veel zaken rekening te houden. Echter de spirituele beleving, die het kerkgebouw in zich draagt, wordt weinig genoemd. Terwijl dit misschien wel de belangrijkste waarde is.

Jan Wabeke is werkzaam als stedebouwkundige

Er starten weer veel activiteiten bij D3rde Verdieping in het Rozet. Een programmaboekje kunt u afhalen beneden bij de balie in het Rozet. Of kijk op de website http://www.d3rdeverdieping.nl

Voor alle activiteiten moet u zich aanmelden in verband met de beperkte ruimte, waar maximaal 10 aanwezigen mogen zijn.

Zondag 2 augustus: door Yolanda Voorhaar

In de middeleeuwen werden mensen op pelgrimsreis gestuurd. Het gold als een boetedoening:  zo’n reis zou je louteren, je zou als een ander mens terugkomen.

Er waren tal van bestemmingen: dichtbij voor kleine zonden, verder weg om voor een grote misstap boete te doen. Santiago de Compostella was ook toen al zo’n bestemming.

In onze tijd lijkt men de pelgrimsreis weer herontdekt te hebben als een middel om je leven een nieuwe keer te geven. Hoevelen er niet op reis gegaan zijn naar Santiago – lopend, aan een stuk door of telkens een stuk van de route, fietsend, alleen, met een groep. Je ziet veel prachtige dingen onderweg. Pelgrimskerken, met uitgesleten drempels van de vele voeten die er overheen gingen. Ik moet dan altijd aan Psalm 122 denken: ‘Hier gingen ons de voeten voor van pelgrims, die de Heer verkoor.’

Mijn ervaring is, dat je niet per se een pelgrimsroute hoeft te volgen om aan het denken gezet te worden over je leven, over je bestemming. We zijn hier in deze omgeving gezegend met mooie landschappen, weidse verten. Wandelend door bossen en heidevelden, langs stromend water, wordt het landschap soms een gelijkenis  van je leven, van wat je bezighoudt.

Ons leven is een pelgrimstocht, dat soms door lieflijke landschappen gaat, over bergen en door dalen, soms ook door desolaat landschap, maar altijd verder op weg naar Gods toekomst. Die reis maakt ieder van ons, ook als je thuisblijft.

Het nieuwe Liedboek heeft niet voor niets een rubriek Levensreis (nummers 796 – 861)  met soms prachtige liederen die ons helpen die weg te gaan.

Zaterdag 1 augustus: door Pierre Eijgenraam

In 1997 had ik studieverlof en ben ik als pelgrim in 3 maanden tijd van Arles in Zuid-Frankrijk naar Santiago de Compostela gelopen. De kerkelijke autoriteiten mopperden: ‘Noem je dàt studieverlof?’

Misschien niet, maar ik zou zomaar een heel rijtje nascholingscursussen kunnen opnoemen waar ik minder van heb geleerd. Het was een oefening in spiritualiteit, een confrontatie met mezelf en een intensieve kennismaking met de kerkgeschiedenis en de symboliek in christelijke kunst.

Een van de dingen die me het meest is bijgebleven is het inzicht dat de pelgrimsreis een symbool is voor onze levensreis. Er zijn bergen en dalen onderweg, woestijnen en bewoonbare plaatsen. Er zijn periodes van alleen zijn en van aangename of minder aangename reisgenoten.

Inmiddels hangt al bijna een kwart eeuw bij mij het ‘gebed van de pelgrim’ naast de voordeur. Ik vond het in een kerkje ergens op de route. Ook als ik er niet op let, gaat het stilletjes  met me mee als ik de deur uitga en begroet het mij wanneer ik weer thuiskom.

 

‘God, die Uw dienaar Abraham wegriep

en hem beschermde op heel zijn reis;

Wees ook voor ons een metgezel onderweg:

gids op de kruising van wegen,

steun bij vermoeidheid,

schaduw in de hitte en licht in de duisternis.

Wees voor ons de stok die ons behoedt voor vallen

en de haven die schipbreukelingen ontvangt

zodat wij veilig en wel het einde van onze reis mogen bereiken,

en vervuld van het goede terugkeren naar huis’.

Vrijdag 31 juli: door Margriet Kok

 Ervaringen tijdens een pelgrimsreis doen wat met je. Een veertiendaagse pelgrimstocht Vincent de Paul heeft een enorme invloed op me gehad. Vincent de Paul, patroonheilige van de armen, leefde ruim 400 jaar geleden in Frankrijk. Als priester heeft hij destijds een sociale ommekeer veroorzaakt binnen de diaconieën. Ook nu nog is zijn impact enorm. Nog steeds geven congregaties en organisaties vorm aan zijn gedachtengoed: sociale acties en spiritualiteit.

De tocht voerde ons naar plaatsen waar Vincent geboren was, gewoond en gewerkt heeft en op al die plekken klonken de verhalen!

Dan is bijvoorbeeld het kerkje in Folleville met de preekstoel, die in hout is uitgesneden, niet alleen een mooie preekstoel. Het krijgt een extra dimensie. Dit is dé preekstoel waar Vincent de Paul in 1617 zijn beroemde preek hield. Wat hij precies preekte weten we niet, wel dat hij vanaf deze preekstoel mensen bevrijdde van hun angsten. Ik heb nooit zo bewust naar een preekstoel gekeken

Al snel ontstond er tijdens de pelgrimstocht verbinding met tochtgenoten: leden van diverse congregaties en ‘leken’, jongere en oudere mensen, uit het buitenland en Nederland, katholiek en protestant, zeker in hun geloof en tastend op zoek. We wisselden verhalen uit, hadden enorm veel plezier, maar waren ook heel serieus. Iemand zei: ‘Deze reis is gezellig, maar het is meer: het is spiritueel!’ Bij de bezinning en de vieringen werden Bijbelverhalen en geschriften van Vincent de Paul gekoppeld  aan ons leven nu. Zo speelden vragen als: Wat inspireert jou? Wat betekent spiritualiteit voor jou?

Deze pelgrimstocht heeft veel indruk op mij gemaakt. Ik werd opnieuw geïnspireerd om me in te zetten voor mensen die het moeilijk hebben. Nog steeds geeft deze reis mij voeding voor het doen. Dit houdt me scherp in het diaconale werk, waarbij het een valkuil is, op te gaan in de uitvoering van activiteiten. Waardoor we dreigen te vergeten waarom we het doen.

27 juli t/m 2 augustus 2020

Thema: Pelgrimsreis

Het thema dat we voor deze week gekozen hebben symboliseert een beetje de spagaat waarin Nederland –of misschien wel half Europa- zich momenteel bevindt. Het is vakantietijd en velen staan te popelen om er eindelijk weer eens op uit te trekken. Aan de andere kant is het gevaar van besmetting nog niet geweken en wordt er ook al weer gespeculeerd op nieuwe en strengere maatregelen.

Maar je kunt ook ‘reizen in je hoofd’. Ik heb die uitdrukking ooit eens in een kinderboek gelezen en heb dat nooit vergeten.

In het oude Israël ging men op reis naar de tempel in Jeruzalem om daar Pesach of Loofhuttenfeest te vieren. In de middeleuwen was Rome het doel, of Santiago de Compostela of Canterbury. Vandaag de dag zijn die reisdoelen nog onverminderd in trek, al is soms niet helemaal duidelijk meer of de reizigers nu werkelijk pelgrim zijn, of toch meer toerist.

Er bestaan ook seculiere pelgrimages, bijvoorbeeld naar de plaatsen waar Johann Sebastian Bach (of Elvis) heeft gewoond en gewerkt, of naar de plek waar ‘Lord of the Rings’ werd opgenomen.

Wat zoeken deze pelgrims? Zoeken ze het geluk, zoeken ze zichzelf, zoeken ze een plek waar ze zich ‘eindelijk thuis’ voelen, zoeken ze God?

In Hebreeën 11 veronderstelt de schrijver dat zo niet alle, dan toch heel veel mensen op zoek zijn naar een vaderland. En dat God zich daarom ‘niet schaamt om onze God genoemd te worden’. Dat vind ik één van de mooiste zinnen uit de Bijbel. En of we nu daadwerkelijk op reis gaan, of alleen maar ‘in ons hoofd’, het zou mooi zijn als we vooral die ervaring met elkaar zouden kunnen delen!

 

Pierre Eijgenraam en Arjen Hiemstra, redactie. 

 

Maandag 27 juli: door Taco Bos

 Twee jaar geleden liep ik de Peak Pilgrimage. Het was een prachtige meerdaagse voettocht door het Britse Peak District. Alles was precies zoals je het je voorstelt: lieflijke heuvels, kabbelende beekjes, pittoreske dorpen, sfeervolle oude kerken. Klassieke pubs serveerden eetbare maaltijden bij een ruime keuze aan lauw bier.

Onze pelgrimstocht, een initiatief van de kerken in de regio, was wel meer dan alleen een mooie wandeling. De tocht eindigde in het dorp Eyam, bekend om een pestuitbraak in 1665. In september dat jaar ontving de kleermaker een partij stoffen vanuit Londen. De zending bleek besmet te zijn. Mensen werden ziek en binnen een week overleed als eerste de assistent van de kleermaker.

Predikant William Mompesson deed een dringend appel op zijn dorpsgenoten. Hij erkende hun angst maar deed ook een beroep op hun verantwoordelijkheidsgevoel, wijzend op het offer van Christus. Hij stelde een vrijwillige quarantaine voor. Een lock-down voor het hele dorp. Een daad van zelfopoffering, om te voorkomen dat de pest zich verder in Midden-Engeland zou verspreiden.

En zo geschiedde. Maandenlang sloot het dorp zich hermetisch af van de buitenwereld. Niemand vluchtte weg. Velen werden ziek. Een derde van de inwoners overleed: 260 doden, onder wie Mompessons vrouw Catherine. De verhalen zijn hartverscheurend. Zo was er het jonge stel geliefden die elkaar dagelijks toeriepen over het ravijn. Tot de avond dat het aan de Eyamkant stil bleef…

Sinds Covid-19 begon, denk ik vaak terug aan mijn Peak Pilgrimage. Het geloofsvoorbeeld van de Eyamse dorpsgemeenschap, ik word er stil van.

Elke vrijdag is er van 12.30 – 12.45 uur een gebed voor vrede en verzoening in de Waalse kerk, Gasthuisstraat 1.

Op dinsdag 7 januari is er een wandeling door een deel van Arnhem, waarbij de vraag is: wat is voor jou een heilige plaats? De start is om  14.00 uur vanuit de hal van het Rozet, Kortestraat 16. De beoogde wandeling is ongeveer 6,5 kilometer. Na afloop kan er op eigen rekening nog wat gedronken worden.

04 apr ’19 | 19:45 tot 21:45 | € 4,00 | Rozet 3.09

Helene Kröller-Müller is vooral bekend van het Museum Kröller-Müller in het Nationaal Park de Hoge Veluwe. Hoe ontstond die prachtige combinatie van natuur en cultuur (Park, Jachthuis, Museum) en vooral: wat inspireerde Helene om dit bij elkaar te brengen en voor de gemeenschap te willen bewaren?
Wat betekende de legende van Sint Hubertus voor haar? En wat is de visie achter haar kunstverzameling? Hoe kwam het dat ze zoveel herkende in de zoektocht van Vincent van Gogh – net als zij losgeraakt van de kerk, maar eeuwig zoekend naar het volmaakte, het hogere.
Na een keerpunt in haar leven heeft ze zich ingezet om haar droom waar te maken. En ze heeft haar droom bereikt en zelfs de opening van ‘haar’ museum nog mee mogen maken.

Yolanda Voorhaar, emeritus predikant, doet nu onder meer vrijwilligerswerk in de Hoge Veluwe als rondleider in het Jachthuis St. Hubertus vertelt er meer over.

Op 4 april van 19.45 tot 21.45 in het Rozet lokaal 3.09

aanmelden via https://d3rdeverdieping.nl/cursussen-en-workshops/de-inspiratie-van-helene-kroller-muller/

Op 6 maart start een samenwerkingsproject van verschillende geloofsgemeenschappen: gedurende de 40-dagentijd (vanaf aswoensdag tot Pasen) is er elke avond een Taizé viering in één van de deelnemende kerken, ook de Salvatorkerk en de Kandelaar doen mee. Kijk op www.taizeinarnhem.wordpress.com voor de locatie. Elke avond vanaf 18.45 uur inloop en om 19.00 uur de viering, die georganiseerd wordt door 4 jongeren die vanuit Taizé zijn uitgezonden naar Arnhem.