Kees van Keulen:

Onlangs schreef ik dat ik rondleidingen door het kasteel Rosendael verzorg. In de Derde Salon vertel ik dan, naar aanleiding van schilderijen die daar hangen, over Willem van Oudhoorn en zijn schoonzoon Joan van Hoorn. Beiden waren gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Ze waren ook actief in de koffie, een zeer lucratieve zaak. Daarna gaan we naar de Torenzaal. Daar hangt een schilderij van hun (klein)dochter, Petronella Wilhelmina van Hoorn. De toenmalige kasteelheer, Lubbert Adolf Torck trouwde met Petronella. Er was overigens een probleem: zij was niet van adel en een huwelijk “buiten de adel” was voor de kasteelbewoners toentertijd not done.

Petronella had echter één voordeel: ze had heel veel geld, bij hun huwelijk 1,4 miljoen florijnen. Omgerekend zou dat nu zo’n 16 miljoen euro zijn. En dat naast een aantal inkomstenbronnen. Wat wil je met zulke erflaters! Daarenboven was ze weduwe van Jan Trip, lid van een rijke, Amsterdamse regentenfamilie. Lubbert en Petronella hebben grootschalig geïnvesteerd in het kasteel en de tuinen, die erbij horen.

Koffie verzoette dat ze niet van adel was. Overigens, voor zover bekend hadden ze een goed huwelijk.

 

Elke vrijdag wordt er om 12.30 uur gebeden om vrede en verzoening, in een korte viering klinkt een bijbeltekst, worden er gebeden geformuleerd, is er stilte en wordt er een lied gezongen in de Waalse kerk, gasthuisstraat 1 Arnhem.

 

Pierre Eijgenraam

In de zomer van vorig jaar, na de eerste lockdown, mochten er weer 75 mensen op zondag naar De Kandelaar komen. Meestal bleef het bij ongeveer veertig, totdat er na de dienst weer koffie werd geschonken. Opeens zat de kerk weer ‘vol’. ‘Kennelijk is de koffie belangrijker dan de preek’, mopperden wij als predikanten. Het deed mij denken aan een kloosterbezoek van jaren geleden. Er was daar geen programma voor de gasten, behalve de dagelijkse gebedsdiensten en de maaltijden. Het koffie-uurtje liep vaak lang uit en was aanleiding voor mooie gesprekken. ‘Koffie, dat is toch eigenlijk het achtste sacrament van de kerk’, riep één van de gasten –pater jezuïet- op een dag. ‘Ja, of het derde’ zei ik –want de protestantse kerk erkent alleen avondmaal en doop als echte sacramenten. Daar hebben we nog lang over doorgepraat.

Koffie is veel meer dan alleen een kopje bruin warm water. Het schept gemeenschap en het biedt (een bakje) troost. Onder het genot van een kopje koffie wisselen we ervaringen uit, bekrachtigen we ons gevoel van bij elkaar-horen, komen we op adem en verzamelen we moed om verder te gaan. Het gaat niet om de smaak. ‘Het smaakt zo smerig en toch verlang je er steeds weer naar’ zei een medestudent eens over de koffie in de kantine van de VU. De Geest vindt altijd wel wegen!

Deze keer de eerste bijdrage onder de noemer ‘Vanaf de zijlijn’. Na ruim anderhalf jaar elke dag een Bericht voor thuisblijvers nu incidenteel een bijdrage vanaf de zijlijn. Thuisblijven hoeft niet meer, de kerk is op zondag zonder beperkingen open. Iedereen die wil, kán komen.

Redactie: Pierre Eijgenraam en Arjen Hiemstra

 

Arjen Hiemstra:

Het meest bijzondere kopje koffie kreeg ik op de veerboot naar Langeness. De overtocht was al heel bijzonder: Langeness is een hallig in Noord-Duitsland, wat betekent dat het een nagenoeg kaal eilandje is zonder dijken dat bij springtij overstroomt. De huizen – in geval van Langeness zijn dat vooral boerderijen – liggen op een ‘warft’, een soort terp die bij springtij nog boven water uitsteekt. Op Langeness zijn er 13 warften, waaronder de Kirchwarft  (waar het kleine kerkje staat), de Alte Peterswarft (met vuurtoren) en de Kirchhofswarft (waar bewoners een laatste rustplaats vinden).

De matroos die koffiedienst had op de veerboot gaf twee kopjes cappuccino in kartonnen bekertjes. En toen kwam het: uit een soort handstempelapparaatjes kwam de versiering: een gezichtje en een hartje op de koffie van cacaopoeder. Over het algemeen ben ik niet heel snel ontroerd door de gastvrijheid van de middenstand, maar dit gezichtje en hartje waren wel erg schattig.

Het was een hele bijzondere koffie op een bijzondere overtocht naar een bijzonder eiland. De zon scheen.

Elke woensdagmorgen 0m 10.00 uur is er bij D3rde Verdieping in het Rozet (lokaal 3.09) een gesprek over een (actueel) thema van 30 tot 45 minuten. Je bent van harte welkom om aan te schuiven. En wie het leuk vindt om nog wat na te praten, ook dat kan.

 

Elke dinsdag tussen 12.00 en 14.00 uur is er gelegenheid om tot rust te komen in de Koepelkerk en om 12.30 uur is er een korte middagpauze-viering als onderdeel van de Open Kerk met muziek, stilte en bezinnende woorden en het branden van een kaarsje.
Dit is een gemeenschappelijk initiatief van de Koepelkerk en de Protestantse Gemeente Arnhem.
Koepelkerk, Jansplein 60
elke dinsdag van 12.00 – 14.00 uur

Johannes Kon

Er was eerder enige onduidelijkheid over het thema : “Opnieuw beginnen” of “Alles wordt nieuw”, maar dat hadden we – als schrijvers ‘ ook al bij het thema ” School” i.p.v. “Toekomst”.

U begrijpt: we lopen op onze laatste benen (hoeveel kreeg je er overigens bij jouw schepping mee?). De mijne worden wat minder: de 3.000 km non stop naar Santiago de Compostela in 2008 krijg ik er nu niet meer uit. In de meest recente vakanties en wandel-weekenden kreeg ik met moeite 18 km per dag gelopen. Genen? Trainen?

Aan míjn lijf geen polonaise, dus a.u.b. géén nieuwe knieën of iets op mijn heupen (heb ik al te vaak); mijn hoofd en hart doen het nog naar behoren, zegt men. Tamelijk onvervangbaar.

Nee, niet alles wordt nieuw! Dat kan ook niet. Maar ik sluit de Heer (m/v) niet uit. Ik laat mij graag verrassen.

Dit was dus mijn laatste column in deze reeks. ‘Thuisblijvers’ zijn er niet meer, want iedereen gaat op de loop – desnoods met mijn ideeën.

 

 

Pierre Eijgenraam

 Het was kort voor Kerst, dat ik in een verpleeghuis bij het sterfbed zat van een trouw gemeentelid. Zijn vrouw en kinderen zaten om hem heen en zongen liederen van Johannes de Heer:

‘Heerlijk klonk het lied der Eng’len,

in het veld van Ephrata:

ere zij God in de hoge,

looft de Heer, Halleluja!

Vrede zal op aarde dagen,

God heeft in de mens behagen;

zalig, die naar vrede vragen,

Jezus geeft die, hoort Zijn stem!’.

De oude heer G. leek het niet te horen, hij dommelde telkens weer weg, totdat er in de verte een carillon begon te spelen. Hij schrok wakker, met lichtjes in zijn ogen en hij sprak vol verwachting: ‘Ben ik er al?’

Veel mensen zullen dit een grappig verhaal vinden, maar voor mij was het ontroerend om erbij te zijn. En nog altijd kan ik het ‘heerlijk lied der englen’ niet horen zonder tranen in mijn ogen te krijgen.

‘Zalig wie in Christus sterven’, zegt een ander lied en bij dit sterfbed heb ik dat gezien. Ooit hoop ik ook met dezelfde overgaven en hetzelfde vertrouwen dit leven te mogen verlaten –al mag het nog best een poosje duren.

Ik weet niet of mijn dierbaren over een jaar of dertig de liederen van Johannes de Heer nog zullen kennen. Maar ze mogen ook ‘alles wordt nieuw voor me zingen’. En daarna hoop ik het te zien.

Jos Hordijk

Boeiend thema deze week, er borrelt van alles op. In de zondagsbrief ( 5-9)werd geschreven over de Nachtstemmer van Maarten ’t Hart. Ik herkende zoveel in de hoofdpersoon. Het denken in flarden van psalmen en gezangen ken ik zo goed.  Als er zo’n flard binnen waait komt de melodie ook naar boven. Losse zinnen bezorgen tekst en melodie bij mij terug.  Wat waren het akelige teksten soms. Ooit leerde ik zingen:

‘God enkel licht,

voor wiens gezicht

niets zuiver wordt bevonden,

ziet ons bevlekt,

met schuld bedekt,

misvormd door duizend zonden’.

Het onderwerp van vandaag komt ook uit een liedje: Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw.

Al die oude liedjes zijn herschreven, vernieuwd, maar zo heb ik ze niet in mijn hoofd en de nachtstemmer ook niet. Ik ben zo blij dat de teksten vernieuwd zijn. Stel je voor dat mijn kleinkinderen nu zouden leren dat zij misvormd zijn door duizend zonden. Wie zou dat nog accepteren? De oude psalmmelodieën zijn grotendeels bewaard gebleven en daar ben ik blij mee. Want met de melodie resoneert de geschiedenis in mijn gevoelsleven.  Mijn gereformeerde geschiedenis bestaat niet alleen uit ouderwetse opvattingen en teksten. Die heb ik ergens geleerd, maar niet geïnternaliseerd. Die melodieën verbinden mij steeds met de mooie momenten in mijn jeugd, ze horen bij mij. Door de muziek in de kerk word ik geraakt, daar ben ik ontvankelijk voor. En de teksten zijn vernieuwd. Alles wordt nieuw, daar hoop ik op, daar kijk ik naar uit.

Met een onverwrikt vertrouwen.

Monique Maan

Het is misschien intussen wel 20 jaar geleden: ik kwam op straat een bekende tegen en riep min of meer in het voorbijgaan ‘Alles goed?’. En hij reageerde: ‘Nee….. alles goed, dat bestaat niet.’

Het leverde een mooi gesprekje op over wel en wee en over dat woordje ‘alles’. Dat álles goed met je gaat, kan inderdaad niet. Er is altijd wel ergens iets dat lastig is of zorgen baart in je leven, of iets wat net niet lekker loopt. ‘Alles goed’ bestaat niet. En hopelijk kan ook niemand zeggen dat álles slecht met hem of haar gaat.

Het thema van deze week is ‘Alles wordt nieuw’.  Het is de titel van het bekende liedje over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde, geïnspireerd op het beeld uit de Openbaring van Johannes. Johannes beschrijft zijn visioen van die nieuwe hemel en nieuwe aarde: er zal geen pijn meer zijn, geen dood, geen rouw. God zal bij de mensen wonen en Hij zal de tranen van onze ogen afwissen. Een prachtig, troostrijk beeld.

Alles wordt nieuw. Toch hoop ik dat er toch ook dingen zijn die zullen blijven zoals ze zijn.

Vriendschap bijvoorbeeld, en mededogen, en solidariteit. Alles wat er nu ook al is en wat het leven goed maakt, juist als niet alles goed gaat.